جامعه شناسی

  • ۰
  • ۰

ترجمه: علیرضا فدائی پور

به سخن دیگر، نقل و انتقال انسان / کالا در امتداد این دریا به روالی منظم برای نخستین بار چه زمانی بوده است؟

وبسایت کورا Qura پرسش فوق الذکر را از چهار تن از مورخین و پژوهشگران پرسیده است که ذیلا پاسخ های داده شده را ملاحظه می فرمایید:

1-    پاسخ گرانت لی، مورخ استرالیایی:

 حکاکی ها و نقوش حک شده بر روی صخره ها نمایشگر قایق هایی است  که بر روی دریای کاسپین روان بودند و قدمت آنها به 12000 سال پیش می رسد ( 10000 سال پیش از میلاد )

شبه جزیره آبشوران که در جمهوری آذربایجان کنونی واقع است بالاخص، پارک ملی گوبوستان که در سواحل جنوب غربی دریای کاسپین قرار دارد یک سایت باستانی پراهمیت جهت بررسی هنر حکاکی بر روی صخره هاست. نقوش حکاکی شده مذکور مشتمل بر نقش تعدادی قایق است که محتملا از نی ساخته شده باشند که در برخی مواقع، قدمت آنها به دوره پالئولیتیک / مزولیتیک می رسد

این احتمال وجود دارد که هنر مذکور که مربوط به زمان تقریبی ده هزار سال پیش از میلاد است مرتبط با پاسگاه های دورافتاده مرزهای شمال شرقی فرهنگ  زارزیان باشد ( تمدنی منقرض شده با قدمتی دور و دراز که محتملا مسئول قایقرانی در دریای کاسپین بوده)

احتمالا قدمت سیر و سفر در دریای کاسپین توسط کشتی به زمانی بس کهن بر می گردد: همانطور که در نقشه پایین صفحه ملاحظه می نمائید، نوسانات موحش سطح آب این دریا در بازه زمانی مابین 20000 تا 12000 سال پیش از میلاد، دو دریای مدیترانه و سیاه را از طریق کانالی ( واقع در روسیه / اوکراین کنونی ) به کاسپین متصل می نمود. درست به همین طریق ، مطابق نقشه، دریاچه آرال نیز از طریق کانال دیگری به کاسپین متصل بود. در نقشه پایین صفحه، قسمت بزرگتر دریاهای این دوره، با آبی پررنگ نمایش داده شده است.

به واسطه گرمتر شدن ناشی از اقلیم نیمه گرمسیری که به سطوح بالاتر آب دریا منتهی شد اراضی گرداگرد دریا به مراتعی پرپشت و جنگل های بارانی مبدل گردید که شباهت اندکی به چشم انداز اراضی بایر کنونی در پیرامون این دریا دارد. ( در اینجا به نظر می رسد، نویسنده به چشم انداز اراضی بایر سواحل شمالی ، شرقی و غربی دریا که در تضاد با چشم انداز سواحل جنوبی دریا در گستره سرزمینی ایران است اشاره دارد – مترجم )

 

پاسخ دوم / ولادیمیر منکوف:

اگر بخواهم چند مورد از تاریخ موخرتر به پاسخ بسیار عالی گرانت لی بیفزایم:

شواهدی از کشتیرانی در دریای کاسپین در دوره قرون وسطی توسط روس ها ( و احتمالا نورس ها )وجود دارد ( نورس ها بومیان اسکاندیناوی پیش از مسیحی شدن این خطه بودند – مترجم) : این کشتی ها احتمالا با عبور از آبراهه تجاری ولگا وارد این دریا می شدند به طور قطع و یقین، مقادیر قابل توجه از سکه های نقره عربی از همین طریق وارد مبادلات بازرگانی روس ها در عصر مذکور گردیدند.

این روند در دوران تهاجم مغول دچار انقطاع شد اما من تصور می کنم مغولان حوزه ولگا ( اردوی طلایی ) و مغولان حوزه ایران ( ایلخانان ) هم از دریای کاسپین به منظور تجارت استفاده می کردند. به نظر می رسد در قرن پانزدهم آنطور که از سفرنامه آفانازی نیکیتین بازرگان روس برمی آید دریای کاسپین مجددا به یک مسیر تجاری پراهمیت تبدیل شده باشد در بازه زمانی 1600-1550 میلادی، انگلیسی ها و آلمانی ها شروع به مطالعه بر روی مسیر دریای کاسپین به عنوان مسیری بدیل برای عبوراز اروپای غربی به سمت ایران نموده باشند ( مسیری طولانی تر اما ضروری به منظور اجتناب از گذار از اراضی ترکان عثمانی و یا مواجهه با پرتغالی ها در اقیانوس هند)   

 

3-پاسخ مارتین فان درنات:

به نظر می رسد فئودور سیمونوف نخستین کسی باشد که موفق به ترسیم نقشه های جامعی از دریای کاسپین در قرن هجدهم شده باشد این نقشه ها در سال 1720 توسط آکادمی علوم روسیه منتشر گردید.

در 1670 هلند از کشتی های بیشتری در قیاس با انگلیس، فرانسه،آلمان، اسکاتلند، پرتغال و اسپانیا برخوردار بود که اقدام به نقل و انتقال کالا از دریای بالتیک و بالعکس می نمودند اما من شواهدی که دال بر کشتیرانی تجاری در حوزه دریای کاسپین در این برهه تاریخی باشد نیافتم.

 

4- پاسخ گلن واتسون:

ابزارهای عصر حجر، در زمان تقریبی 3.3 میلیون سال پیش در حوالی دریای کاسپین یافت شده اند اما درخصوص وجود مبادله در میان این انسان ها تردید وجود دارد انسان های نئاندرتال از حدود 200هزار تا 250 هزار سال پیش در پیرامون دریای کاسپین می زیستند اما شواهدی دال بر تجارت درمیان آنها وجود ندارد

مدارک مستند حاکی از اسکان انسان در حواشی دریای کاسپین در 11هزار سال پیش است.

خط تجاری ولگا توسط وایکینگ ها در قرن نهم تاسیس شد در دوره قرون وسطی، خط تجاری ولگا، اروپا را به دریای کاسپین متصل می نمود. روس ها از این خط تجاری به منظور تجارت با سرزمین های اسلامی واقع در حاشیه جنوبی دریای کاسپین بهره می بردند  

در طول دوران حکومت پطر کبیر، نقشه جامع دریای کاسپین ترسیم شد نخستین نقشه های مدرن از دریای کاسپین در 1720 به توسط آکادمی علوم روسیه منتشر گردید.

در سال 1950 در دوره استالین، حفر کانالی به منظور اتصال دریاچه آرال به دریای کاسپین صورت پذیرفت با این وجود پروژه مذکور پس از مرگ استالین کنار گذاشته شد.

  • ۹۵/۱۱/۱۸
  • علیرضا فدائی پور

نظرات (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی